Noiz abiatu zinen Hego Amerikara ?
Urtarrilaren bukaeran, Hernanitik Madrilera eta handik Brasil aldera egin
nuen, Sao Paolo ete gero Porto Alegrera, Munduko Gizarte Foroan parte hartzeko.
Zerk eraman zintuen hara?
Oso gaztetatik interes haundia izan dut Hego Amerikan, nire lehen bidai
haundia Peru aldera izan zen 16 urte nituela, 1989an. Geroztik askotan bueltatu
naiz kontinente honetara, zenbait udaretan bolondres lana egiten edo bidaitzen.
Brasilgo Amazonian zabiltza. Kanpotik begiratuta paradisua ematen du. Behin
barruan egonda ze inpresio daukazu?
Amazonia gauza asko da era berean. Kanpoan bere alde exotikoa da gehien
ezagutzen duguna, basoak, animaliak, ibaiak... Baina Amazonian bertan bizi diren
herrien bizitza ez da erreza. Herri indigenek beren lurrak mehatxaturik dituzte
etengabe, egurra lapurtzera sartzen da jendea beren lurretan, edo urrea eta
diamanteak bilatzera. Nekazaritza haundiaren hedapenak ere beren ibaiak
kutsatzen ditu, produktu kimiko asko erabiltzen baitira. Herri ez indigenen
bizitza ere ez da erreza Amazonian. Aste honetan nekazal erreformak sortutako
asentamentu batean egon naiz lauzpabost bat egun. Orokorrean jende oso pobrea
da, eta gobernuak lur puska bat ematen dio zerbait landatu dezan. Eguneko euro
bat inguru irabazten du familia bakoitzak, eta horrekin gastu guztiak pagatu
behar dira.
Amazonia sarritan albiste izaten da basoan egiten diren txikizioak direla
eta. Horrelakorik ikusi duzu?
Bai, txikizioa edonon dago. Gaur bertan Amazoniako Ingurugiro Ikerketa talde
baten txostena irakurri dut, eta txikizioa haundituz dijoala dio. Errepide
berriak edonon egiten ari dira, eta horrek jende gehiago dakar, baita egurraren
ustiaketa eta lurren salmenta ilegala ere. Urtero 25.000 km karratu inguru
suntsitzen dira Amazonian, hau da, Gipuzkoa baino hamahiru aldiz haundiagoa den
baso eremua.
Komunitate indigenekin harreman haundia izan duzu. Nolakoa da haien egoera?
Hego Amerikako herrialde bakoitzean indigenen egoera ezberdina da. Bolivian
adibidez indigenak populazioaren gehiengoa dira, Argentinan ordea oso gutxi
dira. Arrazismoa nahiko zabaldua dago indigenen kontra, eta ezberdintasun sozial
asko daude beren aurka. Herrialde hauek ordea, Mendebaldean galdu dugun
aberastasun mota baten azken zaindariak dira: naturarekin eta ingurugiroarekin
armonian bizitzeko gai dira, eta "teknologia" hori da nire ustez planetaren
krisialdi ekologikoa gainditzeko tresna. Herrialde indigena askok ere beren
kultura eta kosmobisioa gorde dute, oso aberatsa gainera, Bolibiako Aymara
indigenen artean ikusi ahal izan dudan bezala. Mundua noizbait konturatuko da
herri indigenek duten aberastasunaz, eta beren ahotsa ozenki entzungo dugu, ziur
nago.
Desoreka haundia dago kalean bizi direnen eta basoan bizi direnen artean?
Bai, nekazal mundua eta hirietako munduak zeharo ezberdinak dira. Hirietan
dena azkar dijoa, segurtasun falta haundia sentitzen du jendeak. Nekazal munduko
erritmoa bestelakoa da, lasaia, lan gogor egiten da, baina beste modu batean.
Nik uste dut nekazal esparruetan aberastasun kulturala gehiago gorde dela,
errespetu haundiagoa dago adineko jendearengan, eta umeak sanoagoak dira,
inozenteagoak, zentzu onean.
Datozen hilabeteetan zein leku ikusiko dituzu?
Nire bidaiaren azken txanpan nago, datozen asteetan Belem aldera noa,
Brasileko Para Estatuan, gero Brasiliara, eta handik Paraguay aldera Hernanira
bueltatu baino lehenago.