Langile Ikastolak 50 urte

50 urte ‘eskola berria’ amesten

Langile ikastolako ikasleek aurreneko urteetan egindako txangoetako bat.

1970-1971 ikasturtean hasi zuen bere ibilbidea Langile ikastolak. Herritar batek Elizatxon utzitako lokal batean eman zituzten lehenengo eskolak, 8-9 ikaslerekin. Egun, 700 ikasletik gora ditu, eta herriko hiru txokotan ditu gelak: Laubidietan, Meaben eta Bidebietan. Lau irakaslerekin hitz egin du Kronikak, historiaz eta urteurrenaz.

«Pauso ausarta» eman zuten 1970ean bi irakaslek eta guraso talde batek, «ordura arteko es-kola mota (eskola tradizionala) gainditzeko borondate gar-biarekin». Pauso horren on­dorio jaio zen egun Langile ikas­tola bezala ezagutzen du­guna duela 50 urte, eta modu berezian kontatzen dute une honetan ikastolan irakasle dihardutenek. 

Izan ere, ikasturte berezia dute aurretik, eta hori islatzen saiatuko dira datorren ostira-letik aurrera, ikasle, irakasle eta familiak direnak eta izan direnak. 

 

Aldaketa garaia, baita irakaskuntzan ere

1970-1971koa izan zuten au-rreneko ikasturtea egun Lan-gile ikastola deneko lehenengo ikasleek. Dioetenez, 8-9 bat ikasle aritu ziren hasiera ho-rretan, hiru irakaslerekin. 

Ikastola bezala, bakarra zegoen momentu horretan, Urumea, eta handik atera zi­ren hiru irakasle horietatik bi: «irakasle horiek kontatzen zu­tena zen han ez zeukatela be­rrikuntzarik sartzeko auke­rarik», kontatzen dute.

Momentu hartan gertatzen ari zenak ere asko lagundu zue­la diote: «kontuan izan behar da Frankismoaren buka-era zela, eta politikoki oso ego-era berezia zela. Ezkerreko jendeak bereziki, horren aurka lan haundia egin zuen arlo guz­tietan, baita irakaskun-tzan ere. Gainera, Estatu es­painiarrean, eta bereziki, Ka­talunian, bazegoen Rosa Sen­sat mugimendu peda­gogiko potente bat, hori egosten ari zena», azaltzen dute.

Giro hori ere iritsi zen Euskal Herrira: «hemen Gor-dailu irakasle mugimendua zegoen, saiakera egiten ari ze-na eskolak berriztatzeko, eus-kerazko materiala sortzeko...».

Testuinguru horretan jaio zen, beraz, egun Langile ikas­tola dena. Eta irakasleena ez ezik, gurasoek sorrera horre­tan egindako ekarpena ere aldarrikatu dute: «gurasoen eskuzabaltasuna ikaragarria izan zen; ekarpen haundia izan zen, bai ideologikoa, baita ekonomikoa ere».

 

«Sektore guztiei irekia, publikoa, doakoa eta euskalduna»

Hura sortzeko pausoa eman aurretik, ordea, eskolaren non­­­­dik-norakoak hausnartzen aritu ziren, bai guraso, ira­kasle eta baita herritar asko ere. Bertan, «eskola berri baten filosofia eztabaidatu, eta ikus­pegi berri bat praktikara era­mateko ahalegina egin zen», dio ikastolaren hezkuntza pro­iektuak. 
Hori kontutan hartuta,  es­kolaren izaera definitu zuten; euren ustez, eskolak izan be­har zuen «sektore guztiei irekia, publikoa, doakoa eta euskalduna». Eta ondorengo be­ha­­­­­rrei erantzun­go zien: «es­kola eus­kalduna izan behar zuela, inguruarekin harreman estu­an egon behar zuen eskola bat, familia eta eskolaren ar­teko harremana bultzatuko zuena, Freinet-en lana aztertu on­doren Metodo Naturala prak­­­­tikan jarriko zuena, ku­deaketa demokratiko eta par­te-har­tzailea berma­tuko zuena eta publikoa». 

Hori zehaztuta, 1976. urtean legeztatu zen kooperatiba gisa, eta Langile izena hartu zuen, eta aurretik aipatutako oina­rriak finkatuta geratu ziren.

 

Lokalen inguruan, aurreneko zailtasuna

Eskolaren inguruan hausnar­tu zutenean, ikastetxearen erai­­­kinen eta kokapenaren in­guruan ere eztabaidatu zu­ten: «ez zen inolako masifi­kaziorik nahi (ez gela barre­nean, ezta ikastetxearen gela kopuruari dagokionez ere), ezta inolako ja­betza pribaturik ere», dio hezkuntza proiek­tuak. Eta ira­kasleek gehitzen dute: «eskola irekiago bat nahi zen, de­nontzat, eta auzoetan koka­tua, hau da, haurrak bizi diren lekuetan. Hori horrela, auzo guztietan joan ginen gelak za­baltzen».

Elizatxo auzoa izan zuten aurreneko kokaleku; horre­tarako, «herritar batek lokala utzi zigun». Hurrengoa, Flo­ridan, Elizak utzita.
Segituan, ordea, ireki zi­tuz­ten gela gehiago, izan ere, «ur­te horietan hazkundea ika­ra­garria izan zen, kontuan izan behar da, baby boomen ha­mar­kadak ere bazirela, eta urtero 7-8 gela ireki behar izan genituen». 

Ez zuten behar adina lo­kalik, beraz, urtero borrokatu behar izaten zuten horiek lor­tzeko. Borroka horietako ba­te­an, ez ziren bakarrik egon: «Pu­blikotasuna lortzeko bi­deak Udalaren Hezkuntza Ba­tzordera eraman gintuen. Bile­ra horietan, hiltzen ari den Gay Mur ikastetxe publikoaren artean eta gure ar­tean sin­to­nia bat sortu zen. Orduan, iku­sirik beraiek hiltzera zijoazela eta gu eraikinen beharrean geundela, erabaki genuen Pa­rador eraikina bi eskolen ar­tean okupatzea, eta haur hez­kuntzea bateratua jartzea ber ­tan. Sortu zen nola­bai­teko el­karlan bat gure artean, eta ondorioz, gelditzen ziren ikasle guztiak guregana pa­sa­ ziren». 

Horren ondoren, Parador ere txiki geratu zitzaien, eta Gay Murreko eraikin txikia hartu zuten, 5 urteko gelak jartzeko. 

 

Heziketa prozesu integralaren alde

Ez da, ordea, Langile ikastolak gauzatutako elkarlan bakarra. 70. hamarkadaren bukaeran, herrian bi haurtzaindegi zeu­den, Atzieta eta Txirrita, eta horiekin elkartzeko saiakera bat ere egin zuten. Izan ere, «Langilek beti aldarrikatu du heziketa prozesua integrala izan behar duela, 0tik 14ra bitarte». Praktikan behintzat, gauzatu zela diote.

 

Lehenengo eraikina, 1982ko Kilometroaki esker

Aurreneko eraikina, baina, be­randuago eraiki zen. Hain jus­tu, Kilometroak egin ziren Her­nanin 1982. urtean, eta festa hark jarri zion lehenengo alea egungo eraikinetako bati: «lor­tutako dirua Uda­lari eman zitzaion lurzorua erosi zezan, gero Hezkuntza sailak guretzat eraikin bat eraiki zezan». Dena den, urte batzuk pasa ziren Lau­bidietak aurreneko eskolak hartu zituen arte.

Eraikin horri, beste bi gehitu zitzaizkion aurrerago: Mea­be eta Bidebieta. Egun, hi­ru erai­kin hauek hartzen dituzte Lan­gile ikastolak dituen 700tik go­ra ikasleak.


Publikotasuna errealitate 1994an

Lehen esan bezala, hasiera-ha­si­eratik izan zuen Langile ikas­tolak izaera publikorako joera, eta 1994an sartu sare publiko­an. Dena den, 1981-1982 ikas­tur­­tetik zeramakien beste hain­bat ikastolekin, pedagogia talde­ekin eta beste hainbat norb­anakorekin batera,  Eus­kal Es­kola Publiko Bakar baten alde la­nean, EEPA kolektiboaren ba­rruan: «Eusko Jaurlaritzak egin­dako legeak ez zituen ase­betetzen kolektiboaren beha­rrak, horregatik, zalantzak eta eztabaidak sortu ziren», onar­tzen dute. Baina pausoa ematea adostu zuten; beti ere, alda­rri­kapenak eta kezkak alde batera utzi gabe. Horren ondorioz sor­tu zen Ikasbatuaz mugimen­dua, publifikatutako ikastole­kin batera sortutakoa (egun Sortzen Ikasbatuaz dena).

 

Amesten jarraitzea, etorkizunerako desioa

50 urte hauek pasa arren, ira­kasleek uste dute sorrerako oina­rriak mantentzen dituela, eta «ez duela iparra galdu». De­na den, haien ustez, ego­ki­tzen jakin du; izan ere,  «historian ez da ezer geldirik egoten, eta eskolak ere ezin du egon, garai berrietara egokitu behar da». Eta hor egongo da gakoa: «mo­mentu batean hau amets bat izan zen, eta amestu ge­nu­e­nok egin dugu bidearen zati bat, eta gelditzen direnek edo dato­zenek jarraitu beharko du­te bi­de hori egiten edo ames­ten». Agian, beste 50 urtez. 

 

Ostiralean lehertuko da festa Meabe eta Laubidietan, eta 2020. urtean zehar borobilduko dute

 

Nahiz eta 50 urteak 2020arekin bete, orain hasi eta ikasturtea bukatu arte ospatuko dute. Datorren ostiralean emango diote hasiera 
txupinazoarekin, eta hamaika ekintzek emango diote segida. 

 

Ikasturte berezia izango da honako hau Langile ikastolako ikasle, irakasle eta famili­en­t­­zat, eta are bereziagoa egiteko, programa oparoa osatu dute datorren astean hasi eta ekainera bitarte.

 

Txupinazoa, datorren ostiralean

Egitarau berezi horri hasiera emateko, txupinazoa egingo dute datorren ostiralean; goizez, Meaben hasiko dute festa, bertako eta Bidebietako ikasleek; eta arratsaldean, aldiz, nagusienen txanda izango da, Laubidietan egingo baitute bigarren ekitalditxoa. Hasiera «sinbolikoa» izango dela adierazi dute, ikasle eta irakasleentzat soilik egingo dutena, eta nolabait, hasiera emango diona aurretik duten guztiari.

Herrira ere gerturatuko dute iziritu hori, izan ere, arratsaldean, bingoa egingo dute ikasle ohiek Tilosetan. Kartoi bakoitza euro batean salduko dute, eta jasotako dirua maiatzean egingo duten festarako erabiliko dute.

 

Hainbat hitzaldi, urtea bukatzeko

Txupinazoak, hasierako hi­tzaldi sortari emango dio ha-siera. Aurrenekoa, hilaren 19-an izango da; Langile ikastolako irakasle eta irakasle ohien eskutik, baita MCEPko kide batek eskainiko dute Freineten eragina Langilen gaiaren inguruan arituko dira herritarrekin. Laubidietako jangelan izango da, arratsaldeko 17:00e-tan hasita, baina adierazi dute, herritar guztientzat irekia izango dela. 

Abenduaren 10ean ere, beste hitzaldi bat izango dute. Kasu honetan Biterin izango da, herritarrei irekia, baita ere. Comunicación y autoridad. El papel de los padres hoy en día izenburupean, Jara Loirak, Cercedako Bosque Escuelako zuzendaria izandakoak eskainiko du. Arratsaldeko 18:00e-tan izango da. 
Hitzaldi sortarekin urte hasieran bukatuko dute. Hain zuzen, otsailaren 15ean, tailerra egingo dute egungo eztabaida baten inguruan: Neskak eta mutilak berdin hezitzen al ditugu? Eta sexualitatean? Horren inguruan aritzeko, bi hizlari izango dira: Amelia Barquín, EHUko Hezkuntza Berdintasunean aditua, eta Nerea Santxo sexologoa. On-dorioen berri emango du, bukaeran, Bea Egizabal klownak. Hau ere Biterin izango da, goizeko 09:30etan hasita.

 

Bazkariak eta jokoak, ere bai

2020an, aldiz, aisialdiari lotutako ekintza mordoak izango dira. Martxoan izango dira Haur Hezkuntzako eta helduen ikuskizuna, baita Lehen Hezkuntzako ikasleentzat diskofesta, baita hainbat bazkari ere.

Batetik, guraso eta irakasle ohien bazkaria egingo dute. Eta bestetik, ikasle ohien egu-na ere bai, azken hau maia-tzaren 23an izango da.
Orduan, herrian zehar hainbat ekintza egin ondoren, ikasle ohiek sagardotegietan egingo dute otordua. Horretarako, hemendik au-rrera jarriko dituzte txartelak salgai, 35 euroan. Erosi nahi duenarentzat,  jakinarazi dute ostegunero jarriko dutela postua Biteriko sarreran arratsaldeko 18:30etatik iluntzeko 20:30etara, abenduaren 26an izan ezik.

Ekintza horiez gain, beste hainbat ere egingo dituzte urte osoan zehar: jokoak haurrentzat, argazki erakusketa, eskolaren inguruko dokumentala... baina horren guztiaren inguruan joango dira, pixkanaka, informazioa ematen.

 

Abesti berria, Goikoetxea eta Agirrek

Horrez guztiaz gain, 50 urteurreneko ereserkia ere egiten ari dira. Abesti berriaren letra Unai Agirrek egin du, eta Joxan Goikoetxeak musikatu du, baita grabatu eta konponketak egin ere, hori guztia haien borondatez. Aurrerago aurkeztuko dute abesti be-rria, eta bideoklipa ere egingo dutela jakinarazi dute. 

 

Kamixetak, txapak eta motxilak, Ikusi Makusin

Honen guztiaren osagarri mo-duan, kamixetak, txapak eta motxilak egin dituzte, eta horiek saltzen aritu dira azkenealdian. Orain, beste aukera bat ere jarriko dute; datozen egunetan Kale Nagusiko Ikusi Makusi dendara eramango dituzte, eta horiek eskuratu nahi dituenak, bertan erosi ahal izango ditu. 

EGITARAUA
Azaroak 15, Txupinazoa. Eskolako irakasle eta ikasleentzat besterik ez. Ondoren, arratsaldez, ikasle ohien bingoa Tilosetan.
Azaroak 19, Freinet eragina Langilen hitzaldia. Laubidietako jangelan izango da, arratsaldeko 17:00etan.
Abenduak 10, Comunicación y autoridad. El papel de los padres hoy en día hitzaldia, Jara Loira Cercedako Bosque Escuelako zuzendaria izandakoaren eskutik. Biterin, arratsaldeko 18:00etan.
Otsailak 15, Neskak eta mutilak berdin hezitzen ditugu? tailerra. Biteri kultur etxean, goizeko 09:30etan.
Martxoan, hainbat jarduera egingo dira: LHko ikasleentzat diskofesta; helduentzako ikuskizuna; eta HHko ikuskizuna. 
Apirilean, antzerkia egingo dute eskolaren historiaren inguruan. 
Martxoaren 30etik apirilaren 16ra, argazkien erakusketa Biterin. 
Maiatzean, hainbat ekintza: dokumentalaren aurkezpena, bi saiotan; eta guraso eta irakasle ohien bazkaria. 
Maiatzak 23, Ikasle ohien eguna: ibilaldia, hamaiketakoa, bazkaria eta DJa. 
Maiatzak 24, herrian zehar jokoak. 
Ekainean, eskolako eguna eta urteurrenaren amaiera ekitaldia.